ابراهم والنتاين ويليامز جكسون ( مترجم : منوچهر اميرى و فريدون بدره اى )

9

سفرنامه جكسن ( ايران در گذشته وحال ) ( فارسى )

ميان تنها به تكميل يك جلد كامياب شد كه نامش : « قديم‌ترين اشعار فارسى از آغاز تا دوران فردوسى « 1 » » است . از اين گذشته ترجمهء قطعات پراكنده‌اى از اشعار فارسى در كتابها و مقالات ديگر خود آورده است كه نشان‌دهندهء شور و علاقه ، و آگاهيش در ادبيات فارسى درى است . پس از آنكه « مولر « 2 » » و « زالمان « 3 » » اوراق مانوى تورفان را منتشر ساختند ، جكسن به تحقيق در اين اوراق از نظر زبان‌شناسى و كشف رابطهء ميان دين مانى و آيين مزديسنا پرداخت . رفته رفته پژوهش در دين مانى بيش از هر موضوع ديگر توجهش را جلب كرد . در 1923 مطالعه دربارهء « آيين مانوى « 4 » » را منتشر كرد و پس از آن تقريبا هر سال رساله يا مقاله‌اى درين موضوع انتشار مىداد . در 1923 مهمترين تأليف جكسن در اين زمينه « تحقيقى دربارهء دين مانى با توجه به اوراق تورفان « 5 » » منتشر شد . اين تحقيقات اگرچه گاه او را از ايران‌شناسى دور كرده است و خالى از نقص نيز نمىباشد ، ولى چنان ارزنده است كه ستايش و حق‌شناسى محققان در دين مانى را برانگيخته . گرچه زمينهء مطالعه و تحقيق جكسن ايران‌شناسى بود ، اما از همسايهء ايران يعنى شبه قارهء هند نيز غافل نبود . شگفت آنكه بررسيهاى او در اوستا ، وى را به پژوهش در ادبيات ودايى رهنمون نشد . بلكه تنها به زبان سانسكريت علاقه‌مند گرديد . در اينجا بايد يادآور شويم كه از تأليفات او يكى هم تاريخ هند است در نه جلد ( لندن 1906 - 1907 ) و همچنين فصلى مهم دربارهء قلمرو ايران در هند شمالى كه در تاريخ هندوستان چاپ كمبريج ، منتشر شده است ( جلد اول صفحات 319 - 242 نيويورك 1922 ) . چنان كه اشاره شد جكسن سفرهاى بسيار به مشرق زمين كرد ، چنان كه در 1911 به هندوستان و در 1918 - 1919 به ايران و باز در 1926 به هند و ايران و افغانستان سفر كرد و بارها براى شركت در كنگره‌هاى بين‌المللى شرق‌شناسان و ديگر مجامع علمى ، به اروپا آمد . در تابستان 1931 مبتلا به بيمارى سختى شد و ناچار از كار و كوشش خود كاست . در 1935 با عنوان استاد ممتاز دانشگاه كلمبيا ، بازنشسته شد . با وجود ضعف

--> ( 1 ) . Early Persian Poetry , from the beginning down to the time of Firdausi , New York 1920 ( 2 ) . Muller ( 3 ) . Salemann ( 4 ) . Studies on Manichaeism ( 5 ) . Research in Manichaeism , With special reference to the Turfan Fragments , New York 1932